30 dakikada LaTeX öğrenin

YENİ: Ücretsiz çevrimiçi kursları ve canlı web seminerlerini keşfetmek için yeni Overleaf Learning Center’ı ziyaret edin — LaTeX’te ustalaşmak ve Overleaf’ten en iyi şekilde yararlanmak için ihtiyacınız olan her şey.

Bu giriş eğitimi, daha önce LaTeX deneyiminiz olduğunu varsaymaz; ancak umarız ki eğitimi bitirdiğinizde yalnızca ilk LaTeX belgenizi yazmış olmakla kalmayacak, aynı zamanda LaTeX’te yetkinliğe doğru sonraki adımları atmak için yeterli bilgi ve özgüveni de edinmiş olacaksınız.

​

LaTeX nedir?

LaTeX (“LEY-tek” veya “LA-tek” diye okunur), profesyonel görünümlü belgeler dizmek için kullanılan bir araçtır. Ancak LaTeX’in çalışma şekli, daha önce kullanmış olabileceğiniz Microsoft Word veya LibreOffice Writer gibi pek çok belge hazırlama uygulamasından oldukça farklıdır: bu “WYSIWYG” araçları, kullanıcılara metinlerini yazıp düzenledikleri ve çeşitli biçimlendirmeler uyguladıkları etkileşimli bir sayfa sunar. LaTeX ise çok farklı çalışır: belgeniz, istenen (dizilmiş) sonuçları ifade etmek için kullanılan LaTeX komutlarıyla serpiştirilmiş düz bir metin dosyasıdır. Görünür, dizilmiş bir belge üretmek için LaTeX dosyanız, TeX motoru adı verilen bir yazılım tarafından işlenir; bu yazılım, metin dosyanıza gömülü komutları dizgi sürecini yönlendirmek ve kontrol etmek için kullanır ve LaTeX komutlarını ve belge metnini profesyonelce dizilmiş bir PDF dosyasına dönüştürür. Bu, yalnızca belgenizin içeriğine odaklanmanız gerektiği anlamına gelir; bilgisayar ise LaTeX komutları ve TeX motoru aracılığıyla görsel görünümle (biçimlendirme) ilgilenir.

​

Neden LaTeX öğrenmelisiniz?

Diğer belge yazma uygulamaları yerine LaTeX kullanmayı öğrenmenin lehinde veya aleyhinde çeşitli argümanlar ileri sürülebilir; ancak sonuçta bu, tercihlere, yakınlıklara ve belgeleme gereksinimlerine dayanan kişisel bir seçimdir.

LaTeX lehindeki argümanlar şunlardır:

• fen bilimleri için son derece karmaşık matematik, tablo ve teknik içeriğin dizgisine yönelik destek;
• dipnotlar, çapraz başvurular ve kaynakça yönetimi için olanaklar;
• dizinler, sözlükçeler, içindekiler tablosu, şekil listeleri gibi karmaşık veya zahmetli belge öğelerini kolayca üretebilme;
• doğası gereği programlanabilir olması ve binlerce ücretsiz eklenti paketi ile genişletilebilmesi sayesinde ısmarlama belge üretimi için son derece özelleştirilebilir olması.

Genel olarak LaTeX, kullanıcılara son derece yüksek standartlarda dizilen belgelerin üretimi üzerinde büyük ölçüde kontrol sağlar. Elbette LaTeX’in parlamadığı belge veya yayın türleri de vardır; bunlar arasında genellikle dergi tarzı yayınlarda bulunan pek çok “serbest biçimli” sayfa tasarımı sayılabilir.

LaTeX’in önemli faydalarından biri, belge içeriğinin belge stilinden ayrılmasıdır: belgenizin içeriğini yazdıktan sonra görünümü kolayca değiştirilebilir. Benzer şekilde, belirli bir belge türünün düzenini/stilini tanımlayan bir LaTeX dosyası oluşturabilirsiniz ve bu dosya, o türdeki ek belgelerin yazımını/üretimini standartlaştırmak için bir şablon olarak kullanılabilir; örneğin bu, bilimsel yayıncıların, yazarların dergilere gönderilecek makaleleri yazmak için kullandığı LaTeX makale şablonları oluşturmasına olanak tanır. Overleaf’in, bilimsel makalelerden raporlara ve kitaplara, özgeçmişlerden sunumlara kadar çok geniş bir belge türü yelpazesini kapsayan binlerce şablon içeren bir galerisi vardır. Bu şablonlar belgenin düzenini ve stilini tanımladığından, yazarların yalnızca bunları Overleaf’te açması—yeni bir proje oluşturarak—ve içeriklerini eklemek için yazmaya başlaması yeterlidir.

​

İlk LaTeX parçanızı yazmak

İlk adım yeni bir LaTeX projesi oluşturmaktır. Bunu kendi bilgisayarınızda yeni bir .tex dosyası oluşturarak yapabilirsiniz; alternatif olarak Overleaf’te yeni bir proje başlatabilirsiniz.

Doğrudan Overleaf’te açılabilen en basit çalışan örnekle başlayalım:

\documentclass{article}
\begin{document}
First document. This is a simple example, with no 
extra parameters or packages included.
\end{document}

Bu örneği Overleaf’te açın.

Bu örnek aşağıdaki çıktıyı üretir:

LaTeX’in paragrafın ilk satırını otomatik olarak girintilediğini ve bu biçimlendirmeyi sizin yerinize hallettiğini görebilirsiniz. Kodumuzun her bölümünün ne yaptığına daha yakından bakalım.

Kodun ilk satırı olan \documentclass{article}, belgenin genel görünümünü kontrol eden ve sınıfı olarak bilinen belge türünü bildirir. Farklı belge türleri farklı sınıflar gerektirir; örneğin bir CV/özgeçmiş, standart LaTeX article sınıfını kullanabilecek bir bilimsel makaleden farklı bir sınıf gerektirir. Üzerinde çalıştığınız diğer belge türleri book veya report gibi farklı sınıflar gerektirebilir. Mevcut pek çok LaTeX sınıf türü hakkında fikir edinmek için CTAN (Comprehensive TeX Archive Network) üzerindeki ilgili sayfayı ziyaret edin.

Belge sınıfını belirledikten sonra, belgenin gövdesi olarak bilinen içeriğimiz \begin{document} ve \end{document} etiketleri arasına yazılır. Yukarıdaki örneği açtıktan sonra metinde değişiklik yapabilir ve işiniz bittiğinde belgeyi yeniden derleyerek ortaya çıkan dizilmiş PDF’i görüntüleyebilirsiniz. Bunu Overleaf’te yapmak için bu kısa video klipte gösterildiği gibi Recompile düğmesine basmanız yeterlidir:

Herhangi bir Overleaf projesi, her düzenlendiğinde otomatik olarak yeniden derlenecek şekilde yapılandırılabilir: aşağıdaki ekran görüntüsünde gösterildiği gibi Recompile düğmesinin yanındaki küçük oka tıklayın ve Auto Compile seçeneğini On olarak ayarlayın:

Belgemize nasıl içerik ekleneceğini gördükten sonraki adım ona bir başlık vermektir. Bunu yapmak için kısaca önsözden (preamble) bahsetmemiz gerekiyor.

​

Bir belgenin önsözü

Yukarıdaki ekran görüntüsü, Overleaf’in bir LaTeX belgesini main.tex adlı bir dosya olarak sakladığını gösterir: .tex dosya uzantısı, geleneksel olarak belgenizin LaTeX kodunu içeren dosyaları adlandırırken kullanılır.

Önceki örnek, belge içeriğinin \begin{document} komutundan sonra nasıl girildiğini gösterdi; ancak .tex dosyanızda bu noktadan önce görünen her şeye önsöz (preamble) denir ve bu bölüm belgenin “kurulum” bölümü işlevi görür. Önsözde belge sınıfını (türünü), belgeyi yazarken kullanılacak diller gibi ayrıntılarla birlikte tanımlarsınız; kullanmak istediğiniz paketleri yüklersiniz (bununla ilgili daha fazla bilgi ileride) ve diğer yapılandırma türlerini de burada uygularsınız.

Minimal bir belge önsözü şöyle görünebilir:

\documentclass[12pt, letterpaper]{article}
\usepackage{graphicx}

burada \documentclass[12pt, letterpaper]{article} belgenin genel sınıfını (türünü) tanımlar. Virgülle ayrılması gereken ek parametreler köşeli parantez ([...]) içine yazılır ve article sınıfının bu örneğini yapılandırmak için kullanılır; yani bu belirli article sınıfı tabanlı belge için kullanmak istediğimiz ayarlardır.

Bu örnekte iki parametre şunları yapar:

• 12pt yazı tipi boyutunu ayarlar
• letterpaper kâğıt boyutunu ayarlar

Elbette 9pt, 11pt, 12pt gibi başka yazı tipi boyutları da kullanılabilir; ancak hiçbiri belirtilmezse varsayılan boyut 10pt olur. Kâğıt boyutuna gelince, diğer olası değerler a4paper ve legalpaper’dır. Daha fazla bilgi için sayfa boyutu ve kenar boşlukları hakkındaki makaleye bakın.

Önsözdeki şu satır

\usepackage{graphicx}

LaTeX’in yeteneklerini genişleterek harici grafik dosyalarını içe aktarabilmesini sağlamak için harici bir paketin (burada graphicx) yüklenmesine bir örnektir. LaTeX paketleri LaTeX paketlerini bulma ve kullanma bölümünde ele alınmaktadır.

​

Başlık, yazar ve tarih bilgilerini ekleme

Belgemize başlık, yazar ve tarih eklemek için önsöze (belgenin ana gövdesine değil) üç satır daha eklemek gerekir. Bu satırlar şunlardır:

• \title{My first LaTeX document}: belge başlığı
• \author{Hubert Farnsworth}: buraya yazar(lar)ın adını ve isteğe bağlı olarak süslü parantezler içinde \thanks komutunu yazarsınız:
  • \thanks{Funded by the Overleaf team.}: yazar adından sonra, author komutunun parantezleri içine eklenebilir. Parantez içindeki metinle birlikte bir üst simge ve bir dipnot ekler. Makalenizde bir kuruma teşekkür etmeniz gerekiyorsa kullanışlıdır.
• \date{August 2022}: tarihi elle girebilir veya belge her derlendiğinde geçerli tarihi dizmek için \today komutunu kullanabilirsiniz

Bu satırlar eklendikten sonra önsözünüz şuna benzer görünmelidir:

\documentclass[12pt, letterpaper]{article}
\title{My first LaTeX document}
\author{Hubert Farnsworth\thanks{Funded by the Overleaf team.}}
\date{August 2022}

Başlığı, yazarı ve tarihi dizmek için belgenin gövdesinde \maketitle komutunu kullanın:

\begin{document}
\maketitle
We have now added a title, author and date to our first \LaTeX{} document!
\end{document}

Önsöz ve gövde artık Overleaf’te açılabilen eksiksiz bir belge oluşturmak için birleştirilebilir:

\documentclass[12pt, letterpaper]{article}
\title{My first LaTeX document}
\author{Hubert Farnsworth\thanks{Funded by the Overleaf team.}}
\date{August 2022}
\begin{document}
\maketitle
We have now added a title, author and date to our first \LaTeX{} document!
\end{document}

Bu örneği Overleaf’te açın.

Bu örnek aşağıdaki çıktıyı üretir:

​

Yorum ekleme

LaTeX bir tür “program kodudur”, ancak belge dizgisinde uzmanlaşmış bir koddur; dolayısıyla başka herhangi bir programlama dilinde yazılmış kodda olduğu gibi belgenize yorumlar eklemek çok yararlı olabilir. LaTeX yorumu, dizilmeyecek veya belgeyi hiçbir şekilde etkilemeyecek bir metin bölümüdür—genellikle “yapılacaklar” notları eklemek, açıklayıcı notlar koymak, karmaşık makroların satır içi açıklamalarını sağlamak veya hata ayıklarken LaTeX kodunun satırlarını/bölümlerini yorum satırına dönüştürmek için kullanılır.

LaTeX’te yorum yapmak için, yukarıdaki örneği kullanan aşağıdaki kodda gösterildiği gibi satırın başına bir % sembolü yazmanız yeterlidir:

\documentclass[12pt, letterpaper]{article}
\title{My first LaTeX document}
\author{Hubert Farnsworth\thanks{Funded by the Overleaf team.}}
\date{August 2022}
\begin{document}
\maketitle
We have now added a title, author and date to our first \LaTeX{} document!

% This line here is a comment. It will not be typeset in the document.
\end{document}

Bu örneği Overleaf’te açın.

Bu örnek, yorum içermeyen önceki LaTeX koduyla aynı çıktıyı üretir.

​

Kalın, italik ve altı çizili

Şimdi bazı metin biçimlendirme komutlarına bakacağız:

• Kalın: LaTeX’te kalın metin \textbf{...} komutuyla dizilir.
• İtalik: italik metin \textit{...} komutuyla üretilir.
• Altı çizili: metnin altını çizmek için \underline{...} komutunu kullanın.

Sonraki örnek bu komutları göstermektedir:

Some of the \textbf{greatest}
discoveries in \underline{science} 
were made by \textbf{\textit{accident}}.

Bu örneği Overleaf’te açın.

Bu örnek aşağıdaki çıktıyı üretir:

Çok kullanışlı bir başka komut da \emph{_argument_} komutudur; bu komutun _argument_ üzerindeki etkisi bağlama göre değişir. Normal metin içinde vurgulanan metin italik yazılır, ancak italik bir metin içinde kullanılırsa bu davranış tersine döner—sonraki örneğe bakın:

Some of the greatest \emph{discoveries} in science 
were made by accident.

\textit{Some of the greatest \emph{discoveries} 
in science were made by accident.}

\textbf{Some of the greatest \emph{discoveries} 
in science were made by accident.}

Bu \emph örneğini Overleaf’te açın.

Bu örnek aşağıdaki çıktıyı üretir:

• Not: Beamer gibi bazı paketler \emph komutunun davranışını değiştirir.

​

Görsel ekleme

Bu bölümde bir LaTeX belgesine nasıl görsel ekleneceğine bakacağız. Overleaf görsel eklemenin üç yolunu destekler:

1. Visual Editor veya Code Editor’a görsel eklemek için düzenleyici araç çubuğunda bulunan Insert Figure düğmesini() kullanın.

2. Bir görseli Visual Editor veya Code Editor’a kopyalayıp yapıştırın.

3. Bir grafik ekleyen LaTeX kodunu yazmak için Code Editor’ı kullanın.

4. ve 2. seçenekler görsel eklemek için gereken LaTeX kodunu otomatik olarak oluşturur, ancak burada 3. seçeneği tanıtıyoruz—bu görselleri Overleaf projenize yüklemeniz gerekeceğini unutmayın. Aşağıdaki örnek bir resmin nasıl ekleneceğini gösterir:

\documentclass{article}
\usepackage{graphicx} %LaTeX package to import graphics
\graphicspath{{images/}} %configuring the graphicx package
 
\begin{document}
The universe is immense and it seems to be homogeneous, 
on a large scale, everywhere we look.

% The \includegraphics command is 
% provided (implemented) by the 
% graphicx package
\includegraphics{universe}  
 
There's a picture of a galaxy above.
\end{document}

Bu görsel örneğini Overleaf’te açın.

Bu örnek aşağıdaki çıktıyı üretir:

Bir LaTeX belgesine grafik aktarmak, harici grafik dosyalarını eklemek için gereken komutları ve özellikleri sağlayan bir eklenti paketine ihtiyaç duyar. Yukarıdaki örnek, diğer pek çok komutun yanı sıra grafikleri içe aktarmak için \includegraphics{...} ve LaTeX’e grafiklerin nerede bulunduğunu bildirmek için \graphicspath{...} komutlarını sağlayan graphicx paketini yükler.

graphicx paketini kullanmak için Overleaf belgenizin önsözüne aşağıdaki satırı ekleyin:

\usepackage{graphicx}

Örneğimizde \graphicspath{{images/}} komutu LaTeX’e görsellerin geçerli dizinde bulunan images adlı bir klasörde tutulduğunu bildirir:

Görseli belgeye ekleme işini asıl yapan \includegraphics{universe} komutudur. Burada universe, görsel dosyasının uzantısı olmadan adıdır.

Not:

• \includegraphics komutunda uzantısı dahil tam dosya adına izin verilse de, LaTeX’in desteklenen tüm biçimleri aramasını sağlayacağından dosya uzantısını yazmamak en iyi uygulama olarak kabul edilir.
• Genel olarak grafiğin dosya adı boşluk veya birden fazla nokta içermemelidir; ayrıca Overleaf’e görsel dosyaları yüklerken dosya uzantısı için küçük harf kullanılması önerilir.

LaTeX paketleri hakkında daha fazla bilgiyi bu eğitimin sonundaki LaTeX paketlerini bulma ve kullanma bölümünde bulabilirsiniz.

​

Altyazılar, etiketler ve başvurular

Görsellere, aşağıda gösterildiği gibi figure ortamı aracılığıyla altyazı, etiket ve başvuru eklenebilir:

\documentclass{article}
\usepackage{graphicx}
\graphicspath{{images/}}
 
\begin{document}

\begin{figure}[h]
    \centering
    \includegraphics[width=0.75\textwidth]{mesh}
    \caption{A nice plot.}
    \label{fig:mesh1}
\end{figure}
 
As you can see in figure \ref{fig:mesh1}, the function grows near the origin. This example is on page \pageref{fig:mesh1}.

\end{document}

Bu görsel örneğini Overleaf’te açın.

Bu örnek aşağıdaki çıktıyı üretir:

Örnekte dikkat çeken birkaç komut vardır:

• \includegraphics[width=0.75\textwidth]{mesh}: \includegraphics’in bu biçimi, LaTeX’e şeklin genişliğini metin genişliğinin %75’i olarak ayarlamasını söyler—metin genişliğinin değeri \textwidth komutunda saklanır.
• \caption{A nice plot.}: Adından da anlaşılacağı gibi bu komut, şeklin üstüne veya altına yerleştirilebilen şekil altyazısını ayarlar. Bir şekil listesi oluşturursanız bu altyazı o listede kullanılır.
• \label{fig:mesh1}: Bu görsele belgenizde başvurmak için \label komutunu kullanarak ona bir etiket verirsiniz. Etiket, görsel için bir numara oluşturmakta kullanılır ve sonraki komutla birlikte ona başvurmanızı sağlar.
• \ref{fig:mesh1}: Bu kod, başvurulan şekle karşılık gelen numarayla değiştirilir.

Bir LaTeX belgesine dahil edilen görseller, LaTeX’in görseli belgenizde uygun bir konuma otomatik olarak yerleştirebilmesi için bir figure ortamı veya benzeri içine yerleştirilmelidir.

Daha fazla rehberlik aşağıdaki Overleaf yardım makalelerinde yer almaktadır:

• Şekillerin Konumlandırılması
• Görsel Ekleme

​

LaTeX’te liste oluşturma

Belirli bir dizgi özelliğini uygulamak için gereken LaTeX kodunu kapsüllemek için kullanılan ortamları kullanarak farklı türde listeler oluşturabilirsiniz. Bir ortam \begin{_environment-name_} ile başlar ve \end{_environment-name_} ile biter; burada _environment-name_, figure, tabular veya liste türlerinden biri olabilir: sırasız listeler için itemize, sıralı listeler için enumerate.

​

Sırasız listeler

Sırasız listeler itemize ortamıyla oluşturulur. Aşağıda gösterildiği gibi her liste öğesinin önünde \item komutu bulunmalıdır:

\documentclass{article}
\begin{document}
\begin{itemize}
  \item The individual entries are indicated with a black dot, a so-called bullet.
  \item The text in the entries may be of any length.
\end{itemize}
\end{document}

Bu örneği Overleaf’te açın.

Bu örnek aşağıdaki çıktıyı üretir:

Çeşitli LaTeX liste türlerini gösteren bu daha büyük Overleaf projesini de açabilirsiniz.

​

Sıralı listeler

Sıralı listeler, sırasız listelerle aynı sözdizimini kullanır ancak enumerate ortamı kullanılarak oluşturulur:

\documentclass{article}
\begin{document}
\begin{enumerate}
  \item This is the first entry in our list.
  \item The list numbers increase with each entry we add.
\end{enumerate}
\end{document}

Bu örneği Overleaf’te açın.

Bu örnek aşağıdaki çıktıyı üretir:

unordered listelerde olduğu gibi her öğenin önünde \item komutu bulunmalıdır; bu komut burada 1’den başlayarak sayısal sıralı liste etiket değerini otomatik olarak oluşturur.

Daha fazla bilgi için çeşitli LaTeX liste türlerini gösteren bu daha büyük Overleaf projesini açabilir veya çok daha fazla örnek sunan ve özelleştirilmiş listelerin nasıl oluşturulacağını gösteren LaTeX listeleri hakkındaki özel yardım makalemizi ziyaret edebilirsiniz.

​

LaTeX’e matematik ekleme

LaTeX’in başlıca avantajlarından biri, matematiksel ifadelerin yazılabilme kolaylığıdır. LaTeX, matematik dizgisi için iki yazım modu sunar:

• bir paragrafın parçası olan formülleri yazmak için kullanılan satır içi (inline) matematik modu
• bir metnin veya paragrafın parçası olmayan ve ayrı satırlarda dizilen ifadeleri yazmak için kullanılan görüntüleme (display) matematik modu

​

Satır içi matematik modu

Satır içi matematik moduna bir örnek görelim:

\documentclass[12pt, letterpaper]{article}
\begin{document}
In physics, the mass-energy equivalence is stated 
by the equation $E=mc^2$, discovered in 1905 by Albert Einstein.
\end{document}

Bu örneği Overleaf’te açın.

Bu örnek aşağıdaki çıktıyı üretir:

Satır içi modda matematik dizmek için aşağıdaki örnekte gösterildiği gibi şu sınırlayıcı çiftlerinden birini kullanabilirsiniz: \( ... \), $ ... $ veya \begin{math} ... \end{math}:

\documentclass[12pt, letterpaper]{article}
\begin{document}
\begin{math}
E=mc^2
\end{math} is typeset in a paragraph using inline math mode---as is $E=mc^2$, and so too is \(E=mc^2\).
\end{document}

Bu örneği Overleaf’te açın.

Bu örnek aşağıdaki çıktıyı üretir:

​

Görüntüleme matematik modu

Görüntüleme modunda dizilen denklemler, aşağıdaki örnekte olduğu gibi numaralı veya numarasız olabilir:

\documentclass[12pt, letterpaper]{article}
\begin{document}
The mass-energy equivalence is described by the famous equation
\[ E=mc^2 \] discovered in 1905 by Albert Einstein. 

In natural units ($c = 1$), the formula expresses the identity
\begin{equation}
E=m
\end{equation}
\end{document}

Bu örneği Overleaf’te açın.

Bu örnek aşağıdaki çıktıyı üretir:

Görüntüleme modunda matematik dizmek için şu sınırlayıcı çiftlerinden birini kullanabilirsiniz: \[ ... \], \begin{displaymath} ... \end{displaymath} veya \begin{equation} ... \end{equation}. Geçmişte görüntüleme modunda matematik dizmek, $$ _... display math here ..._$$ örneğinde olduğu gibi $$ sınırlayıcı karakterlerinin kullanılmasını gerektiriyordu, ancak bu yöntem artık önerilmemektedir: bunun yerine LaTeX’in \[ ... \] sınırlayıcılarını kullanın.

​

Daha kapsamlı örnekler

Aşağıdaki örnekler, LaTeX kullanılarak dizilmiş çeşitli matematiksel içerikleri göstermektedir.

\documentclass{article}
\begin{document}
Subscripts in math mode are written as $a_b$ and superscripts are written as $a^b$. These can be combined and nested to write expressions such as

\[ T^{i_1 i_2 \dots i_p}_{j_1 j_2 \dots j_q} = T(x^{i_1},\dots,x^{i_p},e_{j_1},\dots,e_{j_q}) \]
 
We write integrals using $\int$ and fractions using $\frac{a}{b}$. Limits are placed on integrals using superscripts and subscripts:

\[ \int_0^1 \frac{dx}{e^x} =  \frac{e-1}{e} \]

Lower case Greek letters are written as $\omega$ $\delta$ etc. while upper case Greek letters are written as $\Omega$ $\Delta$.

Mathematical operators are prefixed with a backslash as $\sin(\beta)$, $\cos(\alpha)$, $\log(x)$ etc.
\end{document}

Bu örneği Overleaf’te açın.

Bu örnek aşağıdaki çıktıyı üretir:

Sonraki örnek, amsmath paketi tarafından sağlanan equation* ortamını kullanır; bu nedenle belge önsözümüze aşağıdaki satırı eklememiz gerekir:

\usepackage{amsmath}% For the equation* environment

amsmath kullanımı hakkında daha fazla bilgi için yardım makalemize bakın.

\documentclass{article}
\usepackage{amsmath}% For the equation* environment
\begin{document}
\section{First example}

The well-known Pythagorean theorem \(x^2 + y^2 = z^2\) was proved to be invalid for other exponents, meaning the next equation has no integer solutions for \(n>2\):

\[ x^n + y^n = z^n \]

\section{Second example}

This is a simple math expression \(\sqrt{x^2+1}\) inside text. 
And this is also the same: 
\begin{math}
\sqrt{x^2+1}
\end{math}
but by using another command.

This is a simple math expression without numbering
\[\sqrt{x^2+1}\] 
separated from text.

This is also the same:
\begin{displaymath}
\sqrt{x^2+1}
\end{displaymath}

\ldots and this:
\begin{equation*}
\sqrt{x^2+1}
\end{equation*}
\end{document}

Bu örneği Overleaf’te açın.

Bu örnek aşağıdaki çıktıyı üretir:

LaTeX’te matematikle ilgili olanaklar sonsuzdur; bu nedenle belirli konulardaki tavsiyeler ve örnekler için yardım sayfalarımızı mutlaka ziyaret edin:

• Matematiksel ifadeler
• Alt simgeler ve üst simgeler
• Köşeli ve normal parantezler
• Kesirler ve binom katsayıları
• Denklemleri hizalama
• Operatörler
• Matematik modunda boşluklar
• İntegraller, toplamlar ve limitler
• Matematik modunda görüntüleme stili
• Yunan harfleri ve matematik sembolleri listesi
• Matematiksel yazı tipleri

​

Temel belge yapısı

Şimdi özetleri ve bir LaTeX belgesinin farklı bölümlere, alt bölümlere ve paragraflara nasıl ayrılacağını inceleyeceğiz.

​

Özetler

Bilimsel makaleler genellikle temel konularının veya argümanlarının kısa bir genel bakışı/özeti olan bir özet (abstract) sunar. Sonraki örnek, LaTeX’in abstract ortamını kullanarak bir özetin nasıl dizileceğini göstermektedir:

\documentclass{article}
\begin{document}
\begin{abstract}
This is a simple paragraph at the beginning of the 
document. A brief introduction about the main subject.
\end{abstract}
\end{document}

Bu örneği Overleaf’te açın.

Bu örnek aşağıdaki çıktıyı üretir:

​

Paragraflar ve yeni satırlar

Özet yerleştirildikten sonra ilk paragrafımızı yazmaya başlayabiliriz. Sonraki örnek şunları göstermektedir:

• “enter” tuşuna iki kez basarak, geçerli satırı bitirip ardından boş bir satır ekleyerek nasıl yeni bir paragraf oluşturulduğu;
• çift ters eğik çizgi olan \\ komutunu kullanarak elle satır sonu ekleyip yeni bir paragrafa başlamadan nasıl yeni bir satıra başlanacağı; alternatif olarak \newline komutunu kullanın.

Bu örnekteki üçüncü paragraf \\ ve \newline komutlarının kullanımını göstermektedir:

\documentclass{article}
\begin{document}

\begin{abstract}
This is a simple paragraph at the beginning of the 
document. A brief introduction about the main subject.
\end{abstract}

After our abstract we can begin the first paragraph, then press ``enter'' twice to start the second one.

This line will start a second paragraph.

I will start the third paragraph and then add \\ a manual line break which causes this text to start on a new line but remains part of the same paragraph. Alternatively, I can use the \verb|\newline|\newline command to start a new line, which is also part of the same paragraph.
\end{document}

Bu örneği Overleaf’te açın.

Bu örnek aşağıdaki çıktıyı üretir:

LaTeX’in paragrafları otomatik olarak nasıl girintilediğine dikkat edin—göreceğimiz gibi section ve subsection gibi belge başlıklarından hemen sonrası hariç.

Yeni kullanıcılara, aralarında daha büyük boşluk bulunan paragrafları “taklit etmek” için birden fazla \\ veya \newline kullanılmaması tavsiye edilir; çünkü bu, LaTeX’in dizgi algoritmalarına müdahale edebilir. Önerilen yöntem, yeni paragraflar oluşturmak için herhangi bir \\ kullanmadan boş satırları kullanmaya devam etmek ve önsöze \usepackage{parskip} ekleyerek parskip paketini yüklemektir.

Paragraflar hakkında daha fazla bilgiyi aşağıdaki makalelerde bulabilirsiniz:

• Paragraflar ve yeni satırlar
• LaTeX’te paragraf aralığı nasıl değiştirilir
• LaTeX Error: There’s no line here to end, \\ kullanımıyla ilgili ek tavsiye ve rehberlik sunar.

​

Bölümler ve kısımlar

Daha uzun belgeler, yazım yazılımından bağımsız olarak genellikle kısımlara, bölümlere, alt bölümlere ve benzerlerine ayrılır. LaTeX de belge yapılandırma komutları sunar, ancak kullanılabilen komutlar ve bunların uygulamaları (ne yaptıkları) kullanılan belge sınıfına bağlı olabilir. Örneğin book sınıfı kullanılarak oluşturulan belgeler kısımlara, bölümlere, alt bölümlere ve benzerlerine ayrılabilir, ancak letter sınıfı bunu yapmak için herhangi bir komut sunmaz (desteklemez).

Sonraki örnek, book sınıfına dayalı bir belgeyi yapılandırmak için kullanılan komutları göstermektedir:

\documentclass{book}
\begin{document}

\chapter{First Chapter}

\section{Introduction}

This is the first section.

Lorem  ipsum  dolor  sit  amet,  consectetuer  adipiscing  
elit. Etiam  lobortisfacilisis sem.  Nullam nec mi et 
neque pharetra sollicitudin.  Praesent imperdietmi nec ante. 
Donec ullamcorper, felis non sodales...

\section{Second Section}

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit.  
Etiam lobortis facilisissem.  Nullam nec mi et neque pharetra 
sollicitudin.  Praesent imperdiet mi necante...

\subsection{First Subsection}
Praesent imperdietmi nec ante. Donec ullamcorper, felis non sodales...

\section*{Unnumbered Section}
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit.  
Etiam lobortis facilisissem...
\end{document}

Bu örneği Overleaf’te açın.

Bu örnek aşağıdaki çıktıyı üretir:

Bölümleme komutlarının adları büyük ölçüde kendini açıklar; örneğin \chapter{First Chapter} First Chapter başlıklı yeni bir bölüm oluşturur, \section{Introduction} Introduction başlıklı bir kısım üretir vb. Kısımlar ayrıca \subsection{...} ve hatta \subsubsection{...} olarak bölünebilir. Kısımların, alt kısımların vb. numaralandırılması otomatiktir, ancak ilgili komutun sonunda yıldız (*) bulunan, yıldızlı sürüm olarak adlandırılan biçimi kullanılarak devre dışı bırakılabilir; örneğin \section*{...} ve \subsection*{...}.

LaTeX belge sınıfları topluca aşağıdaki bölümleme komutlarını sunar; her sınıf bunların ilgili bir alt kümesini destekler:

• \part{part}
• \chapter{chapter}
• \section{section}
• \subsection{subsection}
• \subsubsection{subsubsection}
• \paragraph{paragraph}
• \subparagraph{subparagraph}

Özellikle \part ve \chapter komutları yalnızca report ve book belge sınıflarında kullanılabilir.

Belge yapısı komutları hakkında daha fazla bilgi için bölümler ve kısımlar hakkındaki Overleaf makalesini ziyaret edin.

​

Tablo oluşturma

Overleaf tablo oluşturmak için üç seçenek sunar:

1. Visual Editor (veya Code Editor) araç çubuğundaki Insert Table düğmesini kullanmak.
2. Visual Editor kullanırken başka bir belgeden bir tabloyu kopyalayıp yapıştırmak.
3. Tablonun LaTeX kodunu Code Editor’da yazmak.

LaTeX’te yeniyseniz Visual Editor’daki araç çubuğunu kullanmak (1. seçenek) başlamak için harika bir yoldur—tablonun arkasındaki kodu görmek için Visual Editor ile Code Editor arasında geçiş yapabilirsiniz.

Burada, tablo oluşturmanın en esnek yöntemi olan 3. seçeneğe odaklanıyor ve çizgilerin (kuralların) ve altyazıların eklenmesi de dahil olmak üzere LaTeX’te tabloların nasıl oluşturulacağını gösteren örnekler sunuyoruz. Deneyim kazandıkça LaTeX kullanarak tablo oluşturma hakkındaki ayrıntılı rehberimize göz atın.

​

LaTeX’te temel bir tablo oluşturma

Temel bir tablonun nasıl dizileceğini gösteren bir örnekle başlıyoruz:

\begin{center}
\begin{tabular}{c c c}
 cell1 & cell2 & cell3 \\ 
 cell4 & cell5 & cell6 \\  
 cell7 & cell8 & cell9    
\end{tabular}
\end{center}

Bu örneği Overleaf’te açın.

Bu örnek aşağıdaki çıktıyı üretir:

tabular ortamı, LaTeX’te tablo oluşturmanın varsayılan yöntemidir. Bu ortam için bir parametre belirtmeniz gerekir; bu örnekte {c c c}, LaTeX’e üç sütun olacağını ve her birindeki metnin ortalanması gerektiğini bildirir. Metni sağa hizalamak için r, sola hizalamak için l de kullanabilirsiniz. & hizalama sembolü, bir tablo satırı içindeki tek tek hücreleri ayırmak için kullanılır. Bir tablo satırını bitirmek için yeni satır komutu \\ kullanılır. Tablomuz, sayfanın metin genişliği içinde ortalanması için bir center ortamı içine yerleştirilmiştir.

​

Kenarlık ekleme

tabular ortamı, tablonun bir parçası olarak yatay ve dikey çizgileri (kuralları) destekler:

• satırların üstüne ve altına yatay çizgiler eklemek için \hline komutunu kullanın
• sütunlar arasına dikey çizgiler eklemek için dikey çizgi parametresi |’yi kullanın

Bu örnekte argüman {|c|c|c|} olup her biri dikey bir çizgiyle ayrılmış üç (ortalanmış) sütun bildirir; ayrıca ilk satırın üstüne ve son satırın altına yatay bir çizgi yerleştirmek için \hline kullanıyoruz:

\begin{center}
\begin{tabular}{|c|c|c|} 
 \hline
 cell1 & cell2 & cell3 \\ 
 cell4 & cell5 & cell6 \\ 
 cell7 & cell8 & cell9 \\ 
 \hline
\end{tabular}
\end{center}

Bu örneği Overleaf’te açın.

Bu örnek aşağıdaki çıktıyı üretir:

İşte bir örnek daha:

\begin{center}
 \begin{tabular}{||c c c c||} 
 \hline
 Col1 & Col2 & Col2 & Col3 \\ [0.5ex] 
 \hline\hline
 1 & 6 & 87837 & 787 \\ 
 \hline
 2 & 7 & 78 & 5415 \\
 \hline
 3 & 545 & 778 & 7507 \\
 \hline
 4 & 545 & 18744 & 7560 \\
 \hline
 5 & 88 & 788 & 6344 \\ [1ex] 
 \hline
\end{tabular}
\end{center}

Bu örneği Overleaf’te açın.

Bu örnek aşağıdaki çıktıyı üretir:

​

Altyazılar, etiketler ve başvurular

Tablolara görsellerle hemen hemen aynı şekilde altyazı ekleyebilir ve başvurabilirsiniz. Tek fark, figure ortamı yerine table ortamını kullanmanızdır.

Tablo \ref{table:data}, bir tablo altyazısının nasıl ekleneceğini ve bir tabloya nasıl başvurulacağını göstermektedir.

\begin{table}[h!]
\centering
\begin{tabular}{||c c c c||} 
 \hline
 Col1 & Col2 & Col2 & Col3 \\ [0.5ex] 
 \hline\hline
 1 & 6 & 87837 & 787 \\ 
 2 & 7 & 78 & 5415 \\
 3 & 545 & 778 & 7507 \\
 4 & 545 & 18744 & 7560 \\
 5 & 88 & 788 & 6344 \\ [1ex] 
 \hline
\end{tabular}
\caption{Table to test captions and labels.}
\label{table:data}
\end{table}

Bu örneği Overleaf’te açın.

Bu örnek aşağıdaki çıktıyı üretir:

​

İçindekiler Tablosu ekleme

İçindekiler tablosu oluşturmak oldukça kolaydır; çünkü \tableofcontents komutu işin neredeyse tamamını sizin için yapar:

\documentclass{article}
\title{Sections and Chapters}
\author{Gubert Farnsworth}
\date{August 2022}
\begin{document}
  
\maketitle
  
\tableofcontents

\section{Introduction}
   
This is the first section.
      
Lorem  ipsum  dolor  sit  amet,  consectetuer  adipiscing  
elit.   Etiam  lobortisfacilisis sem.  Nullam nec mi et 
neque pharetra sollicitudin.  Praesent imperdietmi nec ante. 
Donec ullamcorper, felis non sodales...
       
\section*{Unnumbered Section}
\addcontentsline{toc}{section}{Unnumbered Section}

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit.  
Etiam lobortis facilisissem.  Nullam nec mi et neque pharetra 
sollicitudin.  Praesent imperdiet mi necante...

\section{Second Section}
       
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit.  
Etiam lobortis facilisissem.  Nullam nec mi et neque pharetra 
sollicitudin.  Praesent imperdiet mi necante...
\end{document}

Bu örneği Overleaf’te açın.

Bu örnek aşağıdaki çıktıyı üretir:

Kısımlar, alt kısımlar ve bölümler içindekiler tablosuna otomatik olarak dahil edilir. Numarasız bir kısım gibi girdileri elle eklemek için örnekte gösterildiği gibi \addcontentsline komutunu kullanın.

​

Tamamlanmış belgenizi indirme

Aşağıdaki kısa video klip, projenizin kaynak kodunu veya dizilmiş PDF dosyasını nasıl indireceğinizi göstermektedir:

Daha fazla bilgiyi Çalışmanızı Overleaf’ten dışa aktarma adlı Overleaf yardım makalesinde bulabilirsiniz.

​

LaTeX paketlerini bulma ve kullanma

LaTeX yalnızca önemli dizgi yetenekleri sunmakla kalmaz, aynı zamanda eklenti paketleri aracılığıyla bir genişletilebilirlik çerçevesi de sağlar. LaTeX, “her şeyi yapmaya çalışan” komutlar ve özellikler sunmaya çalışmak yerine genişletilebilir olacak şekilde tasarlanmıştır; kullanıcıların daha uzmanlaşmış dizgi yetenekleri sağlayan veya LaTeX’in yerleşik özelliklerini—tablo dizgisi gibi—genişleten harici kod gövdelerini (paketleri) yüklemesine olanak tanır. Görsel ekleme bölümünde görüldüğü gibi graphicx paketi, grafik dosyalarını içe aktarmaya yönelik komutlar sağlayarak LaTeX’i genişletir ve (önsözde) şu yazılarak yüklenmiştir:

\usepackage{graphicx}

​

Paketleri yükleme

Yukarıda belirtildiği gibi paketler belge önsözünde \usepackage komutuyla yüklenir; ancak (birçok) LaTeX paketi davranışlarını yapılandırmak için kullanılabilen bir dizi seçenek sunduğundan \usepackage komutu genellikle şöyle görünür:

\usepackage[options]{somepackage}

Köşeli parantezler “[...]”, LaTeX’e somepackage paketini yüklerken hangi seçenek kümesinin uygulanması gerektiğini bildirir. Kullanıcının talep ettiği seçenek kümesi içinde tek tek seçenekler veya ayarlar genellikle virgülle ayrılır; örneğin geometry paketi LaTeX’te sayfa düzenini yapılandırmak için birçok seçenek sunar, dolayısıyla geometry’nin tipik bir kullanımı şöyle görünebilir:

\usepackage[total={6.5in,8.75in},
top=1.2in, left=0.9in, includefoot]{geometry}

geometry paketi, küresel LaTeX topluluğunun üyeleri tarafından yazılıp katkıda bulunulan ve kullanmak isteyen herkese ücretsiz olarak sunulan paketlere bir örnektir.

Bir LaTeX paketi herhangi bir seçenek sunmuyorsa veya kullanıcı bir paketin seçeneklerinin varsayılan değerlerini kullanmak istiyorsa, paket şöyle yüklenir:

\usepackage{somepackage}

\usepackage[...]{somepackage} yazdığınızda LaTeX, paket komutlarını kullanılabilir hale getirmek ve o paketin sağladığı diğer kodları çalıştırmak için yüklemesi ve işlemesi gereken _somepackage_.sty adlı ilgili dosyayı arar. LaTeX _somepackage_.sty dosyasını bulamazsa, aşağıdaki Overleaf örneğinde gösterildiği gibi bir hatayla sonlanır:

\documentclass[12pt, letterpaper]{article}
\usepackage{somepackage}% a NON-EXISTENT package
\begin{document}
This will fail!
\end{document}

Bu hata üreten örneği Overleaf’te açın

Bu örnek aşağıdaki çıktıyı üretir:

​

Paketler hakkında bilgi bulma: CTAN

Paketler, genellikle CTAN olarak anılan Comprehensive TeX Archive Network aracılığıyla dağıtılır; bu ağ, bu yazının yazıldığı sırada 2881 katkıda bulunandan 6287 paketi barındırmaktadır. CTAN kendisini şöyle tanımlar:

… dünya genelinde TEX ile ilgili materyalleri indirmeye sunan bir dizi İnternet sitesi.

Yararlı paketler aramak için CTAN’a göz atabilirsiniz; örneğin:

• konuya göre
• alfabetik olarak (paket adını biliyorsanız kullanışlıdır)

Ayrıca (sayfanın üst kısmındaki) arama özelliğini de kullanabilirsiniz.

​

Overleaf’te kullanılabilen paketler: TeX Live’a giriş

Her yıl bir kez, CTAN’da barındırılan paketlerin (büyük) bir alt kümesi, LaTeX ile ilgili yazı tipleri ve diğer yazılımlarla birlikte derlenir ve kendi (yerel) LaTeX kurulumunuzu yapmak için kullanılabilen TeX Live adlı bir sistem olarak dağıtılır. Aslında Overleaf’in sunucuları da TeX Live kullanır ve yeni bir TeX Live sürümü yayımlandığında güncellenir. Overleaf’in TeX Live güncellemeleri hemen değil, yayımlanmasından birkaç ay sonra gerçekleşir; bu da bize yeni TeX Live sürümünün galerimizdeki binlerce şablonla uyumluluk testlerini yapmak için zaman tanır. Örneğin, işte TeX Live 2025 yükseltme duyurumuz.

TeX Live, CTAN paketlerinin (büyük) bir alt kümesini içerse de, CTAN’da barındırılan ancak TeX Live’a dahil edilmeyen (TeX Live tarafından dağıtılmayan) ve dolayısıyla Overleaf’te kullanılamayan, Go diyagramlarını dizmek için igo gibi ilginç bir paket bulmanız mümkündür. CTAN’da barındırılan bazı paketler çeşitli nedenlerle TeX Live’ın parçası değildir: belki paket eskimiştir, lisans sorunları vardır, son derece yenidir (yakın zamanda yüklenmiştir) veya örneğin Windows’ta çalışıp Linux’ta çalışmaması gibi platform bağımlılıkları vardır.

Yeni paketler ve mevcut paketlerin güncellemeleri yıl boyunca CTAN’a yüklenir, ancak TeX Live güncellemeleri yılda bir dağıtılır; dolayısıyla TeX Live’ın güncel sürümünde bulunan paketler, CTAN’da barındırılanlar kadar güncel olmayacaktır. Overleaf’in sunucuları TeX Live kullandığından, sunucularımızda kurulu olan—yani kullanıcılarımızın kullanabildiği—paketlerin CTAN’da bulunan en son sürümler olmaması mümkündür, ancak bu genellikle sorun yaratmaz.