Naucz się LaTeX w 30 minut

NOWOŚĆ: Odwiedź nowe Overleaf Learning Center, aby poznać bezpłatne kursy online i webinary na żywo — wszystko, czego potrzebujesz, by opanować LaTeX i w pełni wykorzystać możliwości Overleaf.

Ten samouczek wprowadzający nie zakłada żadnego wcześniejszego doświadczenia z LaTeX, ale mamy nadzieję, że gdy go ukończysz, nie tylko napiszesz swój pierwszy dokument w LaTeX, lecz także zdobędziesz wystarczającą wiedzę i pewność siebie, aby zrobić kolejne kroki w kierunku biegłości w LaTeX.

​

Czym jest LaTeX?

LaTeX (wymawiany „LEJ-tek” lub „LA-tek”) to narzędzie do składania profesjonalnie wyglądających dokumentów. Sposób działania LaTeX znacznie różni się jednak od wielu innych aplikacji do tworzenia dokumentów, z których być może korzystałeś, takich jak Microsoft Word czy LibreOffice Writer: tamte narzędzia typu „WYSIWYG” udostępniają interaktywną stronę, na której użytkownik wpisuje i edytuje tekst oraz stosuje różne formy stylów. LaTeX działa zupełnie inaczej: Twój dokument jest zwykłym plikiem tekstowym przeplatanym poleceniami LaTeX, które wyrażają pożądany (złożony) wynik. Aby uzyskać widoczny, złożony dokument, plik LaTeX jest przetwarzany przez oprogramowanie zwane silnikiem TeX, które na podstawie poleceń osadzonych w pliku tekstowym steruje procesem składu, przekształcając polecenia LaTeX i tekst dokumentu w profesjonalnie złożony plik PDF. Oznacza to, że musisz skupić się wyłącznie na treści dokumentu, a komputer — za pośrednictwem poleceń LaTeX i silnika TeX — zadba o jego wygląd (formatowanie).

​

Dlaczego warto nauczyć się LaTeX?

Można przytoczyć różne argumenty za nauką LaTeX zamiast innych aplikacji do tworzenia dokumentów lub przeciw niej; ostatecznie jest to jednak osobisty wybór, zależny od preferencji, upodobań i wymagań dotyczących dokumentacji.

Argumenty przemawiające za LaTeX obejmują:

• obsługę składu niezwykle złożonej matematyki, tabel i treści technicznych z zakresu nauk ścisłych;
• mechanizmy obsługi przypisów, odsyłaczy i zarządzania bibliografią;
• łatwość tworzenia skomplikowanych lub żmudnych elementów dokumentu, takich jak indeksy, słowniczki, spisy treści czy spisy ilustracji;
• bardzo duże możliwości dostosowania do tworzenia dokumentów na zamówienie dzięki wbudowanej programowalności i rozszerzalności za pomocą tysięcy bezpłatnych pakietów dodatkowych.

Ogólnie rzecz biorąc, LaTeX daje użytkownikom dużą kontrolę nad tworzeniem dokumentów składanych według niezwykle wysokich standardów. Oczywiście istnieją rodzaje dokumentów lub publikacji, w których LaTeX się nie wyróżnia, w tym wiele „swobodnych” projektów stron typowych dla publikacji w stylu magazynów.

Jedną z ważnych zalet LaTeX jest oddzielenie treści dokumentu od jego stylu: po napisaniu treści dokumentu jego wygląd można łatwo zmienić. Podobnie możesz utworzyć plik LaTeX, który definiuje układ/styl określonego typu dokumentu, i używać go jako szablonu do ujednolicenia tworzenia kolejnych dokumentów tego typu; na przykład pozwala to wydawcom naukowym tworzyć w LaTeX szablony artykułów, których autorzy używają do pisania prac zgłaszanych do czasopism. Overleaf ma galerię zawierającą tysiące szablonów, obejmującą ogromną gamę typów dokumentów — od artykułów naukowych, raportów i książek po CV i prezentacje. Ponieważ szablony te definiują układ i styl dokumentu, autorzy muszą je jedynie otworzyć w Overleaf — tworząc nowy projekt — i zacząć pisać, dodając własną treść.

​

Twój pierwszy fragment kodu LaTeX

Pierwszym krokiem jest utworzenie nowego projektu LaTeX. Możesz to zrobić na własnym komputerze, tworząc nowy plik .tex; alternatywnie możesz rozpocząć nowy projekt w Overleaf.

Zacznijmy od najprostszego działającego przykładu, który można otworzyć bezpośrednio w Overleaf:

\documentclass{article}
\begin{document}
First document. This is a simple example, with no 
extra parameters or packages included.
\end{document}

Otwórz ten przykład w Overleaf.

Ten przykład daje następujący wynik:

Jak widać, LaTeX automatycznie wciął pierwszy wiersz akapitu, dbając za Ciebie o to formatowanie. Przyjrzyjmy się bliżej, co robi każda część naszego kodu.

Pierwszy wiersz kodu, \documentclass{article}, deklaruje typ dokumentu, zwany jego klasą, która decyduje o ogólnym wyglądzie dokumentu. Różne rodzaje dokumentów wymagają różnych klas; np. CV/życiorys będzie wymagać innej klasy niż artykuł naukowy, który może korzystać ze standardowej klasy LaTeX article. Inne rodzaje dokumentów, nad którymi pracujesz, mogą wymagać innych klas, takich jak book lub report. Aby zorientować się, jak wiele typów klas LaTeX jest dostępnych, odwiedź odpowiednią stronę w CTAN (Comprehensive TeX Archive Network).

Po ustawieniu klasy dokumentu nasza treść, zwana ciałem dokumentu, jest zapisywana między znacznikami \begin{document} i \end{document}. Po otwarciu powyższego przykładu możesz wprowadzać zmiany w tekście, a po zakończeniu obejrzeć wynikowy złożony PDF, ponownie kompilując dokument. Aby to zrobić w Overleaf, po prostu kliknij Recompile, jak pokazano w tym krótkim klipie wideo:

Każdy projekt Overleaf można skonfigurować tak, aby był automatycznie kompilowany ponownie po każdej edycji: kliknij małą strzałkę obok przycisku Recompile i ustaw Auto Compile na On, jak pokazano na poniższym zrzucie ekranu:

Wiemy już, jak dodawać treść do dokumentu — kolejnym krokiem jest nadanie mu tytułu. W tym celu musimy krótko omówić preambułę.

​

Preambuła dokumentu

Powyższy zrzut ekranu pokazuje, że Overleaf przechowuje dokument LaTeX w pliku o nazwie main.tex: rozszerzenie .tex jest zwyczajowo używane w nazwach plików zawierających kod LaTeX dokumentu.

Poprzedni przykład pokazał, że treść dokumentu wpisuje się po poleceniu \begin{document}; wszystko jednak, co w pliku .tex znajduje się przed tym miejscem, nazywa się preambułą i pełni rolę sekcji „konfiguracyjnej” dokumentu. W preambule definiujesz klasę (typ) dokumentu wraz ze szczegółami, takimi jak języki używane w dokumencie; wczytujesz pakiety, z których chcesz korzystać (więcej na ten temat później), a także stosujesz inne rodzaje konfiguracji.

Minimalna preambuła dokumentu może wyglądać tak:

\documentclass[12pt, letterpaper]{article}
\usepackage{graphicx}

gdzie \documentclass[12pt, letterpaper]{article} definiuje ogólną klasę (typ) dokumentu. Dodatkowe parametry, które muszą być rozdzielone przecinkami, umieszcza się w nawiasach kwadratowych ([...]) i służą one do skonfigurowania tej instancji klasy article, czyli ustawień, których chcemy użyć w tym konkretnym dokumencie opartym na klasie article.

W tym przykładzie oba parametry działają następująco:

• 12pt ustawia rozmiar czcionki
• letterpaper ustawia rozmiar papieru

Oczywiście można używać innych rozmiarów czcionki, 9pt, 11pt, 12pt, ale jeśli żaden nie zostanie podany, domyślny rozmiar to 10pt. Jeśli chodzi o rozmiar papieru, inne możliwe wartości to a4paper i legalpaper. Więcej informacji znajdziesz w artykule o rozmiarze strony i marginesach.

Wiersz preambuły

\usepackage{graphicx}

jest przykładem wczytania zewnętrznego pakietu (tutaj graphicx) w celu rozszerzenia możliwości LaTeX — w tym przypadku o import zewnętrznych plików graficznych. Pakiety LaTeX omówiono w sekcji Wyszukiwanie i używanie pakietów LaTeX.

​

Dodawanie tytułu, autora i daty

Dodanie tytułu, autora i daty do naszego dokumentu wymaga trzech dodatkowych wierszy w preambule (nie w głównej części dokumentu). Te wiersze to:

• \title{My first LaTeX document}: tytuł dokumentu
• \author{Hubert Farnsworth}: tutaj wpisujesz imię i nazwisko autora (autorów) oraz, opcjonalnie, polecenie \thanks wewnątrz nawiasów klamrowych:
  • \thanks{Funded by the Overleaf team.}: można je dodać po nazwisku autora, wewnątrz nawiasów klamrowych polecenia author. Doda ono indeks górny i przypis z tekstem podanym w nawiasach. Przydaje się, gdy w artykule trzeba podziękować jakiejś instytucji.
• \date{August 2022}: datę możesz wpisać ręcznie lub użyć polecenia \today, aby przy każdej kompilacji dokumentu wstawiana była bieżąca data

Po dodaniu tych wierszy preambuła powinna wyglądać mniej więcej tak:

\documentclass[12pt, letterpaper]{article}
\title{My first LaTeX document}
\author{Hubert Farnsworth\thanks{Funded by the Overleaf team.}}
\date{August 2022}

Aby złożyć tytuł, autora i datę, użyj polecenia \maketitle w ciele dokumentu:

\begin{document}
\maketitle
We have now added a title, author and date to our first \LaTeX{} document!
\end{document}

Preambułę i ciało można teraz połączyć w kompletny dokument, który można otworzyć w Overleaf:

\documentclass[12pt, letterpaper]{article}
\title{My first LaTeX document}
\author{Hubert Farnsworth\thanks{Funded by the Overleaf team.}}
\date{August 2022}
\begin{document}
\maketitle
We have now added a title, author and date to our first \LaTeX{} document!
\end{document}

Otwórz ten przykład w Overleaf.

Ten przykład daje następujący wynik:

​

Dodawanie komentarzy

LaTeX jest formą „kodu programu”, ale wyspecjalizowaną w składzie dokumentów; dlatego, podobnie jak w przypadku kodu w każdym innym języku programowania, bardzo przydatne może być umieszczanie w dokumencie komentarzy. Komentarz LaTeX to fragment tekstu, który nie zostanie złożony ani w żaden sposób nie wpłynie na dokument — często używany do dodawania notatek „do zrobienia”, umieszczania objaśnień, wyjaśniania w tekście skomplikowanych makr lub wykomentowywania wierszy/sekcji kodu LaTeX podczas debugowania.

Aby utworzyć komentarz w LaTeX, wystarczy wpisać symbol % na początku wiersza, jak pokazano w poniższym kodzie opartym na powyższym przykładzie:

\documentclass[12pt, letterpaper]{article}
\title{My first LaTeX document}
\author{Hubert Farnsworth\thanks{Funded by the Overleaf team.}}
\date{August 2022}
\begin{document}
\maketitle
We have now added a title, author and date to our first \LaTeX{} document!

% This line here is a comment. It will not be typeset in the document.
\end{document}

Otwórz ten przykład w Overleaf.

Ten przykład daje wynik identyczny z poprzednim kodem LaTeX, który nie zawierał komentarza.

​

Pogrubienie, kursywa i podkreślenie

Teraz przyjrzymy się kilku poleceniom formatowania tekstu:

• Pogrubienie: pogrubiony tekst w LaTeX składa się za pomocą polecenia \textbf{...}.
• Kursywa: tekst pisany kursywą uzyskuje się poleceniem \textit{...}.
• Podkreślenie: aby podkreślić tekst, użyj polecenia \underline{...}.

Kolejny przykład demonstruje te polecenia:

Some of the \textbf{greatest}
discoveries in \underline{science} 
were made by \textbf{\textit{accident}}.

Otwórz ten przykład w Overleaf.

Ten przykład daje następujący wynik:

Innym bardzo przydatnym poleceniem jest \emph{_argument_}, którego wpływ na _argument_ zależy od kontekstu. W zwykłym tekście wyróżniony tekst jest pisany kursywą, ale to zachowanie jest odwracane, jeśli polecenie zostanie użyte wewnątrz tekstu pisanego kursywą — zobacz następny przykład:

Some of the greatest \emph{discoveries} in science 
were made by accident.

\textit{Some of the greatest \emph{discoveries} 
in science were made by accident.}

\textbf{Some of the greatest \emph{discoveries} 
in science were made by accident.}

Otwórz ten przykład \emph w Overleaf.

Ten przykład daje następujący wynik:

• Uwaga: niektóre pakiety, takie jak Beamer, zmieniają zachowanie polecenia \emph.

​

Dodawanie obrazów

W tej sekcji pokażemy, jak dodawać obrazy do dokumentu LaTeX. Overleaf obsługuje trzy sposoby wstawiania obrazów:

1. Użyj przycisku Insert Figure(), znajdującego się na pasku narzędzi edytora, aby wstawić obraz w Visual Editor lub Code Editor.
2. Skopiuj i wklej obraz do Visual Editor lub Code Editor.
3. Użyj Code Editor, aby napisać kod LaTeX wstawiający grafikę.

Opcje 1 i 2 automatycznie generują kod LaTeX potrzebny do wstawienia obrazów, ale tutaj przedstawiamy opcję 3 — pamiętaj, że musisz przesłać te obrazy do swojego projektu Overleaf. Poniższy przykład pokazuje, jak dołączyć obraz:

\documentclass{article}
\usepackage{graphicx} %LaTeX package to import graphics
\graphicspath{{images/}} %configuring the graphicx package
 
\begin{document}
The universe is immense and it seems to be homogeneous, 
on a large scale, everywhere we look.

% The \includegraphics command is 
% provided (implemented) by the 
% graphicx package
\includegraphics{universe}  
 
There's a picture of a galaxy above.
\end{document}

Otwórz ten przykład z obrazem w Overleaf.

Ten przykład daje następujący wynik:

Importowanie grafiki do dokumentu LaTeX wymaga dodatkowego pakietu, który udostępnia polecenia i funkcje potrzebne do dołączania zewnętrznych plików graficznych. Powyższy przykład wczytuje pakiet graphicx, który — oprócz wielu innych poleceń — udostępnia \includegraphics{...} do importowania grafiki oraz \graphicspath{...} do wskazania LaTeX, gdzie znajdują się pliki graficzne.

Aby użyć pakietu graphicx, dodaj następujący wiersz do preambuły swojego dokumentu Overleaf:

\usepackage{graphicx}

W naszym przykładzie polecenie \graphicspath{{images/}} informuje LaTeX, że obrazy są przechowywane w folderze o nazwie images, znajdującym się w bieżącym katalogu:

Polecenie \includegraphics{universe} faktycznie wstawia obraz do dokumentu. Tutaj universe to nazwa pliku obrazu bez rozszerzenia.

Uwaga:

• Choć w poleceniu \includegraphics dozwolona jest pełna nazwa pliku z rozszerzeniem, za dobrą praktykę uważa się pomijanie rozszerzenia, ponieważ wtedy LaTeX wyszuka wszystkie obsługiwane formaty.
• Ogólnie nazwa pliku graficznego nie powinna zawierać spacji ani wielu kropek; zaleca się też używanie małych liter w rozszerzeniu pliku podczas przesyłania plików graficznych do Overleaf.

Więcej informacji o pakietach LaTeX znajdziesz na końcu tego samouczka, w sekcji Wyszukiwanie i używanie pakietów LaTeX.

​

Podpisy, etykiety i odwołania

Obrazy można opatrywać podpisami, etykietami i odwołaniami za pomocą środowiska figure, jak pokazano poniżej:

\documentclass{article}
\usepackage{graphicx}
\graphicspath{{images/}}
 
\begin{document}

\begin{figure}[h]
    \centering
    \includegraphics[width=0.75\textwidth]{mesh}
    \caption{A nice plot.}
    \label{fig:mesh1}
\end{figure}
 
As you can see in figure \ref{fig:mesh1}, the function grows near the origin. This example is on page \pageref{fig:mesh1}.

\end{document}

Otwórz ten przykład z obrazem w Overleaf.

Ten przykład daje następujący wynik:

W przykładzie jest kilka godnych uwagi poleceń:

• \includegraphics[width=0.75\textwidth]{mesh}: Ta postać \includegraphics nakazuje LaTeX ustawić szerokość rysunku na 75% szerokości tekstu, której wartość jest przechowywana w poleceniu \textwidth.
• \caption{A nice plot.}: Jak sugeruje nazwa, to polecenie ustawia podpis rysunku, który może znajdować się nad lub pod rysunkiem. Jeśli utworzysz spis ilustracji, ten podpis zostanie w nim użyty.
• \label{fig:mesh1}: Aby odwołać się do tego obrazu w dokumencie, nadajesz mu etykietę za pomocą polecenia \label. Etykieta służy do wygenerowania numeru obrazu, a w połączeniu z kolejnym poleceniem pozwala się do niego odwołać.
• \ref{fig:mesh1}: Ten kod zostanie zastąpiony numerem odpowiadającym rysunkowi, do którego się odwołujemy.

Obrazy umieszczane w dokumencie LaTeX powinny znajdować się w środowisku figure lub podobnym, aby LaTeX mógł automatycznie umieścić obraz w odpowiednim miejscu dokumentu.

Dalsze wskazówki zawierają następujące artykuły pomocy Overleaf:

• Pozycjonowanie rysunków
• Wstawianie obrazów

​

Tworzenie list w LaTeX

Różne rodzaje list możesz tworzyć za pomocą środowisk, które służą do obejmowania kodu LaTeX potrzebnego do realizacji określonej funkcji składu. Środowisko zaczyna się od \begin{_environment-name_}, a kończy na \end{_environment-name_}, gdzie _environment-name_ może być figure, tabular lub jednym z typów list: itemize dla list nieuporządkowanych lub enumerate dla list uporządkowanych.

​

Listy nieuporządkowane

Listy nieuporządkowane tworzy środowisko itemize. Każdy element listy musi być poprzedzony poleceniem \item, jak pokazano poniżej:

\documentclass{article}
\begin{document}
\begin{itemize}
  \item The individual entries are indicated with a black dot, a so-called bullet.
  \item The text in the entries may be of any length.
\end{itemize}
\end{document}

Otwórz ten przykład w Overleaf.

Ten przykład daje następujący wynik:

Możesz też otworzyć ten większy projekt Overleaf, który demonstruje różne rodzaje list LaTeX.

​

Listy uporządkowane

Listy uporządkowane mają taką samą składnię jak listy nieuporządkowane, ale tworzy się je za pomocą środowiska enumerate:

\documentclass{article}
\begin{document}
\begin{enumerate}
  \item This is the first entry in our list.
  \item The list numbers increase with each entry we add.
\end{enumerate}
\end{document}

Otwórz ten przykład w Overleaf.

Ten przykład daje następujący wynik:

Podobnie jak w przypadku list nieuporządkowanych (unordered), każdy element musi być poprzedzony poleceniem \item, które tutaj automatycznie generuje numeryczną etykietę elementu listy uporządkowanej, zaczynając od 1.

Więcej informacji znajdziesz w tym większym projekcie Overleaf, który demonstruje różne rodzaje list LaTeX, lub w naszym dedykowanym artykule pomocy na temat list LaTeX, który zawiera wiele dodatkowych przykładów i pokazuje, jak tworzyć niestandardowe listy.

​

Dodawanie matematyki w LaTeX

Jedną z głównych zalet LaTeX jest łatwość zapisywania wyrażeń matematycznych. LaTeX udostępnia dwa tryby zapisu matematyki:

• tryb matematyczny w tekście (inline), używany do zapisywania wzorów będących częścią akapitu
• tryb matematyczny wyświetlany (display), używany do zapisywania wyrażeń, które nie są częścią tekstu ani akapitu i są składane w osobnych wierszach

​

Tryb matematyczny w tekście

Zobaczmy przykład trybu matematycznego w tekście:

\documentclass[12pt, letterpaper]{article}
\begin{document}
In physics, the mass-energy equivalence is stated 
by the equation $E=mc^2$, discovered in 1905 by Albert Einstein.
\end{document}

Otwórz ten przykład w Overleaf.

Ten przykład daje następujący wynik:

Aby złożyć matematykę w trybie w tekście, możesz użyć jednej z następujących par ograniczników: \( ... \), $ ... $ lub \begin{math} ... \end{math}, jak pokazano w poniższym przykładzie:

\documentclass[12pt, letterpaper]{article}
\begin{document}
\begin{math}
E=mc^2
\end{math} is typeset in a paragraph using inline math mode---as is $E=mc^2$, and so too is \(E=mc^2\).
\end{document}

Otwórz ten przykład w Overleaf.

Ten przykład daje następujący wynik:

​

Tryb matematyczny wyświetlany

Równania składane w trybie wyświetlanym mogą być numerowane lub nienumerowane, jak w poniższym przykładzie:

\documentclass[12pt, letterpaper]{article}
\begin{document}
The mass-energy equivalence is described by the famous equation
\[ E=mc^2 \] discovered in 1905 by Albert Einstein. 

In natural units ($c = 1$), the formula expresses the identity
\begin{equation}
E=m
\end{equation}
\end{document}

Otwórz ten przykład w Overleaf.

Ten przykład daje następujący wynik:

Aby złożyć matematykę w trybie wyświetlanym, możesz użyć jednej z następujących par ograniczników: \[ ... \], \begin{displaymath} ... \end{displaymath} lub \begin{equation} ... \end{equation}. Historycznie skład matematyki w trybie wyświetlanym wymagał użycia ograniczników $$, jak w $$ _... display math here ..._$$, ale ta metoda nie jest już zalecana: zamiast niej używaj ograniczników LaTeX \[ ... \].

​

Bardziej kompletne przykłady

Poniższe przykłady pokazują różnorodne treści matematyczne złożone za pomocą LaTeX.

\documentclass{article}
\begin{document}
Subscripts in math mode are written as $a_b$ and superscripts are written as $a^b$. These can be combined and nested to write expressions such as

\[ T^{i_1 i_2 \dots i_p}_{j_1 j_2 \dots j_q} = T(x^{i_1},\dots,x^{i_p},e_{j_1},\dots,e_{j_q}) \]
 
We write integrals using $\int$ and fractions using $\frac{a}{b}$. Limits are placed on integrals using superscripts and subscripts:

\[ \int_0^1 \frac{dx}{e^x} =  \frac{e-1}{e} \]

Lower case Greek letters are written as $\omega$ $\delta$ etc. while upper case Greek letters are written as $\Omega$ $\Delta$.

Mathematical operators are prefixed with a backslash as $\sin(\beta)$, $\cos(\alpha)$, $\log(x)$ etc.
\end{document}

Otwórz ten przykład w Overleaf.

Ten przykład daje następujący wynik:

Następny przykład używa środowiska equation*, które udostępnia pakiet amsmath, dlatego musimy dodać do preambuły dokumentu następujący wiersz:

\usepackage{amsmath}% For the equation* environment

Więcej informacji o używaniu amsmath znajdziesz w naszym artykule pomocy.

\documentclass{article}
\usepackage{amsmath}% For the equation* environment
\begin{document}
\section{First example}

The well-known Pythagorean theorem \(x^2 + y^2 = z^2\) was proved to be invalid for other exponents, meaning the next equation has no integer solutions for \(n>2\):

\[ x^n + y^n = z^n \]

\section{Second example}

This is a simple math expression \(\sqrt{x^2+1}\) inside text. 
And this is also the same: 
\begin{math}
\sqrt{x^2+1}
\end{math}
but by using another command.

This is a simple math expression without numbering
\[\sqrt{x^2+1}\] 
separated from text.

This is also the same:
\begin{displaymath}
\sqrt{x^2+1}
\end{displaymath}

\ldots and this:
\begin{equation*}
\sqrt{x^2+1}
\end{equation*}
\end{document}

Otwórz ten przykład w Overleaf.

Ten przykład daje następujący wynik:

Możliwości matematyki w LaTeX są nieograniczone, więc koniecznie zajrzyj na nasze strony pomocy, gdzie znajdziesz porady i przykłady dotyczące konkretnych zagadnień:

• Wyrażenia matematyczne
• Indeksy dolne i górne
• Nawiasy
• Ułamki i symbole Newtona
• Wyrównywanie równań
• Operatory
• Odstępy w trybie matematycznym
• Całki, sumy i granice
• Styl wyświetlany w trybie matematycznym
• Lista liter greckich i symboli matematycznych
• Fonty matematyczne

​

Podstawowa struktura dokumentu

Następnie przyjrzymy się streszczeniom oraz temu, jak podzielić dokument LaTeX na rozdziały, sekcje i akapity.

​

Streszczenia

Artykuły naukowe zwykle zawierają streszczenie (abstrakt), czyli krótki przegląd/podsumowanie ich głównych tematów lub tez. Następny przykład pokazuje skład streszczenia za pomocą środowiska LaTeX abstract:

\documentclass{article}
\begin{document}
\begin{abstract}
This is a simple paragraph at the beginning of the 
document. A brief introduction about the main subject.
\end{abstract}
\end{document}

Otwórz ten przykład w Overleaf.

Ten przykład daje następujący wynik:

​

Akapity i nowe wiersze

Mając już streszczenie, możemy zacząć pisać pierwszy akapit. Następny przykład pokazuje:

• jak utworzyć nowy akapit, dwukrotnie naciskając klawisz „enter”, co kończy bieżący wiersz i wstawia po nim pusty wiersz;
• jak zacząć nowy wiersz bez rozpoczynania nowego akapitu, wstawiając ręczne złamanie wiersza poleceniem \\, czyli podwójnym ukośnikiem odwrotnym; alternatywnie można użyć polecenia \newline.

Trzeci akapit w tym przykładzie demonstruje użycie poleceń \\ i \newline:

\documentclass{article}
\begin{document}

\begin{abstract}
This is a simple paragraph at the beginning of the 
document. A brief introduction about the main subject.
\end{abstract}

After our abstract we can begin the first paragraph, then press ``enter'' twice to start the second one.

This line will start a second paragraph.

I will start the third paragraph and then add \\ a manual line break which causes this text to start on a new line but remains part of the same paragraph. Alternatively, I can use the \verb|\newline|\newline command to start a new line, which is also part of the same paragraph.
\end{document}

Otwórz ten przykład w Overleaf.

Ten przykład daje następujący wynik:

Zwróć uwagę, że LaTeX automatycznie wcina akapity — z wyjątkiem tych bezpośrednio po nagłówkach dokumentu, takich jak sekcja i podsekcja — jak zobaczymy.

Początkującym użytkownikom odradzamy używanie wielu \\ lub \newline do „symulowania” akapitów z większymi odstępami, ponieważ może to zakłócać algorytmy składu LaTeX. Zalecaną metodą jest dalsze używanie pustych wierszy do tworzenia nowych akapitów, bez żadnych \\, oraz wczytanie pakietu parskip przez dodanie \usepackage{parskip} do preambuły.

Więcej informacji o akapitach znajdziesz w następujących artykułach:

• Akapity i nowe wiersze
• Jak zmienić odstępy między akapitami w LaTeX
• LaTeX Error: There’s no line here to end — dodatkowe porady i wskazówki dotyczące używania \\.

​

Rozdziały i sekcje

Dłuższe dokumenty, niezależnie od oprogramowania, w którym powstają, zwykle dzieli się na części, rozdziały, sekcje, podsekcje itd. LaTeX również udostępnia polecenia do strukturyzowania dokumentu, ale dostępne polecenia i ich implementacje (to, co robią) mogą zależeć od używanej klasy dokumentu. Na przykład dokumenty utworzone przy użyciu klasy book można dzielić na części, rozdziały, sekcje, podsekcje itd., ale klasa letter nie udostępnia (nie obsługuje) żadnych poleceń do tego celu.

Następny przykład pokazuje polecenia używane do strukturyzowania dokumentu opartego na klasie book:

\documentclass{book}
\begin{document}

\chapter{First Chapter}

\section{Introduction}

This is the first section.

Lorem  ipsum  dolor  sit  amet,  consectetuer  adipiscing  
elit. Etiam  lobortisfacilisis sem.  Nullam nec mi et 
neque pharetra sollicitudin.  Praesent imperdietmi nec ante. 
Donec ullamcorper, felis non sodales...

\section{Second Section}

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit.  
Etiam lobortis facilisissem.  Nullam nec mi et neque pharetra 
sollicitudin.  Praesent imperdiet mi necante...

\subsection{First Subsection}
Praesent imperdietmi nec ante. Donec ullamcorper, felis non sodales...

\section*{Unnumbered Section}
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit.  
Etiam lobortis facilisissem...
\end{document}

Otwórz ten przykład w Overleaf.

Ten przykład daje następujący wynik:

Nazwy poleceń podziału są w większości oczywiste; na przykład \chapter{First Chapter} tworzy nowy rozdział zatytułowany First Chapter, \section{Introduction} tworzy sekcję zatytułowaną Introduction itd. Sekcje można dalej dzielić na \subsection{...}, a nawet \subsubsection{...}. Numeracja sekcji, podsekcji itp. jest automatyczna, ale można ją wyłączyć, używając tzw. wersji z gwiazdką odpowiedniego polecenia, która ma gwiazdkę (*) na końcu, np. \section*{...} i \subsection*{...}.

Łącznie klasy dokumentów LaTeX udostępniają następujące polecenia podziału, przy czym poszczególne klasy obsługują odpowiedni ich podzbiór:

• \part{part}
• \chapter{chapter}
• \section{section}
• \subsection{subsection}
• \subsubsection{subsubsection}
• \paragraph{paragraph}
• \subparagraph{subparagraph}

W szczególności polecenia \part i \chapter są dostępne tylko w klasach dokumentów report i book.

Więcej informacji o poleceniach strukturyzujących dokument znajdziesz w artykule Overleaf o sekcjach i rozdziałach.

​

Tworzenie tabel

Overleaf oferuje trzy sposoby tworzenia tabel:

1. Użycie przycisku Insert Table na pasku narzędzi Visual Editor (lub Code Editor).
2. Skopiowanie i wklejenie tabeli z innego dokumentu podczas pracy w Visual Editor.
3. Napisanie kodu LaTeX tabeli w Code Editor.

Jeśli dopiero zaczynasz przygodę z LaTeX, pasek narzędzi w Visual Editor (opcja 1) to świetny sposób na start — możesz przełączać się między Visual Editor a Code Editor, aby zobaczyć kod stojący za tabelą.

Tutaj skupiamy się na opcji 3 — najbardziej elastycznej metodzie tworzenia tabel — i przedstawiamy przykłady pokazujące, jak tworzyć tabele w LaTeX, w tym jak dodawać linie (reguły) i podpisy. Gdy nabierzesz doświadczenia, zapoznaj się z naszym szczegółowym przewodnikiem o tworzeniu tabel w LaTeX.

​

Tworzenie prostej tabeli w LaTeX

Zaczniemy od przykładu pokazującego skład prostej tabeli:

\begin{center}
\begin{tabular}{c c c}
 cell1 & cell2 & cell3 \\ 
 cell4 & cell5 & cell6 \\  
 cell7 & cell8 & cell9    
\end{tabular}
\end{center}

Otwórz ten przykład w Overleaf.

Ten przykład daje następujący wynik:

Środowisko tabular to domyślna metoda tworzenia tabel w LaTeX. Musisz podać parametr tego środowiska, w tym przypadku {c c c}, który informuje LaTeX, że będą trzy kolumny, a tekst w każdej z nich ma być wyśrodkowany. Możesz też użyć r, aby wyrównać tekst do prawej, lub l, aby wyrównać go do lewej. Symbol wyrównania & służy do oddzielania poszczególnych komórek w wierszu tabeli. Aby zakończyć wiersz tabeli, użyj polecenia nowego wiersza \\. Nasza tabela jest umieszczona w środowisku center, aby była wyśrodkowana w obrębie szerokości tekstu na stronie.

​

Dodawanie obramowań

Środowisko tabular obsługuje poziome i pionowe linie (reguły) jako część tabeli:

• aby dodać poziome linie nad wierszami i pod nimi, użyj polecenia \hline
• aby dodać pionowe linie między kolumnami, użyj parametru pionowej kreski |

W tym przykładzie argumentem jest {|c|c|c|}, co deklaruje trzy (wyśrodkowane) kolumny, każda oddzielona pionową linią; dodatkowo używamy \hline, aby umieścić poziomą linię nad pierwszym i pod ostatnim wierszem:

\begin{center}
\begin{tabular}{|c|c|c|} 
 \hline
 cell1 & cell2 & cell3 \\ 
 cell4 & cell5 & cell6 \\ 
 cell7 & cell8 & cell9 \\ 
 \hline
\end{tabular}
\end{center}

Otwórz ten przykład w Overleaf.

Ten przykład daje następujący wynik:

Oto kolejny przykład:

\begin{center}
 \begin{tabular}{||c c c c||} 
 \hline
 Col1 & Col2 & Col2 & Col3 \\ [0.5ex] 
 \hline\hline
 1 & 6 & 87837 & 787 \\ 
 \hline
 2 & 7 & 78 & 5415 \\
 \hline
 3 & 545 & 778 & 7507 \\
 \hline
 4 & 545 & 18744 & 7560 \\
 \hline
 5 & 88 & 788 & 6344 \\ [1ex] 
 \hline
\end{tabular}
\end{center}

Otwórz ten przykład w Overleaf.

Ten przykład daje następujący wynik:

​

Podpisy, etykiety i odwołania

Tabele możesz opatrywać podpisami i odwołaniami w bardzo podobny sposób jak obrazy. Jedyna różnica polega na tym, że zamiast środowiska figure używasz środowiska table.

Tabela \ref{table:data} pokazuje, jak dodać podpis tabeli i odwołać się do niej.

\begin{table}[h!]
\centering
\begin{tabular}{||c c c c||} 
 \hline
 Col1 & Col2 & Col2 & Col3 \\ [0.5ex] 
 \hline\hline
 1 & 6 & 87837 & 787 \\ 
 2 & 7 & 78 & 5415 \\
 3 & 545 & 778 & 7507 \\
 4 & 545 & 18744 & 7560 \\
 5 & 88 & 788 & 6344 \\ [1ex] 
 \hline
\end{tabular}
\caption{Table to test captions and labels.}
\label{table:data}
\end{table}

Otwórz ten przykład w Overleaf.

Ten przykład daje następujący wynik:

​

Dodawanie spisu treści

Utworzenie spisu treści jest proste, ponieważ polecenie \tableofcontents wykonuje za Ciebie niemal całą pracę:

\documentclass{article}
\title{Sections and Chapters}
\author{Gubert Farnsworth}
\date{August 2022}
\begin{document}
  
\maketitle
  
\tableofcontents

\section{Introduction}
   
This is the first section.
      
Lorem  ipsum  dolor  sit  amet,  consectetuer  adipiscing  
elit.   Etiam  lobortisfacilisis sem.  Nullam nec mi et 
neque pharetra sollicitudin.  Praesent imperdietmi nec ante. 
Donec ullamcorper, felis non sodales...
       
\section*{Unnumbered Section}
\addcontentsline{toc}{section}{Unnumbered Section}

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit.  
Etiam lobortis facilisissem.  Nullam nec mi et neque pharetra 
sollicitudin.  Praesent imperdiet mi necante...

\section{Second Section}
       
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit.  
Etiam lobortis facilisissem.  Nullam nec mi et neque pharetra 
sollicitudin.  Praesent imperdiet mi necante...
\end{document}

Otwórz ten przykład w Overleaf.

Ten przykład daje następujący wynik:

Sekcje, podsekcje i rozdziały są automatycznie umieszczane w spisie treści. Aby ręcznie dodać wpisy, na przykład nienumerowaną sekcję, użyj polecenia \addcontentsline, jak pokazano w przykładzie.

​

Pobieranie gotowego dokumentu

Poniższy krótki klip wideo pokazuje, jak pobrać kod źródłowy projektu lub złożony plik PDF:

Więcej informacji znajdziesz w artykule pomocy Overleaf Eksportowanie pracy z Overleaf.

​

Wyszukiwanie i używanie pakietów LaTeX

LaTeX nie tylko zapewnia rozbudowane możliwości składu, ale także udostępnia mechanizm rozszerzalności poprzez dodatkowe pakiety. Zamiast próbować dostarczać polecenia i funkcje, które „robią wszystko”, LaTeX zaprojektowano jako rozszerzalny, co pozwala użytkownikom wczytywać zewnętrzny kod (pakiety) zapewniający bardziej wyspecjalizowane możliwości składu lub rozszerzający wbudowane funkcje LaTeX — takie jak skład tabel. Jak wspomniano w sekcji Dodawanie obrazów, pakiet graphicx rozszerza LaTeX o polecenia do importowania plików graficznych i został wczytany (w preambule) przez wpisanie

\usepackage{graphicx}

​

Wczytywanie pakietów

Jak wspomniano powyżej, pakiety wczytuje się w preambule dokumentu za pomocą polecenia \usepackage, ale ponieważ (wiele) pakietów LaTeX udostępnia zestaw opcji, które pozwalają skonfigurować ich działanie, polecenie \usepackage często wygląda tak:

\usepackage[options]{somepackage}

Nawiasy kwadratowe „[...]” informują LaTeX, który zestaw opcji ma zostać zastosowany podczas wczytywania somepackage. W zestawie opcji wybranych przez użytkownika poszczególne opcje lub ustawienia są zwykle rozdzielone przecinkami; na przykład pakiet geometry udostępnia wiele opcji do konfigurowania układu strony w LaTeX, więc typowe użycie geometry może wyglądać tak:

\usepackage[total={6.5in,8.75in},
top=1.2in, left=0.9in, includefoot]{geometry}

Pakiet geometry jest przykładem pakietu napisanego i udostępnionego przez członków globalnej społeczności LaTeX, dostępnego bezpłatnie dla każdego, kto chce z niego korzystać.

Jeśli pakiet LaTeX nie udostępnia żadnych opcji lub użytkownik chce użyć domyślnych wartości opcji pakietu, wczytuje się go tak:

\usepackage{somepackage}

Gdy piszesz \usepackage[...]{somepackage}, LaTeX szuka odpowiadającego mu pliku o nazwie _somepackage_.sty, który musi wczytać i przetworzyć — aby udostępnić polecenia pakietu i wykonać wszelki inny kod dostarczony przez ten pakiet. Jeśli LaTeX nie może znaleźć _somepackage_.sty, zakończy działanie z błędem, jak pokazano w poniższym przykładzie Overleaf:

\documentclass[12pt, letterpaper]{article}
\usepackage{somepackage}% a NON-EXISTENT package
\begin{document}
This will fail!
\end{document}

Otwórz ten przykład generujący błąd w Overleaf

Ten przykład daje następujący wynik:

​

Wyszukiwanie informacji o pakietach: CTAN

Pakiety są dystrybuowane za pośrednictwem Comprehensive TeX Archive Network, zwykle nazywanej CTAN, która w chwili pisania tego tekstu hostuje 6287 pakietów od 2881 autorów. CTAN opisuje siebie jako

… zbiór witryn internetowych na całym świecie, które oferują do pobrania materiały związane z TEX.

Możesz przeglądać CTAN w poszukiwaniu przydatnych pakietów, na przykład:

• według tematu
• alfabetycznie (przydatne, jeśli znasz nazwę pakietu)

Możesz też skorzystać z wyszukiwarki (u góry strony).

​

Pakiety dostępne w Overleaf: przedstawiamy TeX Live

Raz w roku (duży) podzbiór pakietów hostowanych w CTAN, wraz z fontami związanymi z LaTeX i innym oprogramowaniem, jest zestawiany i dystrybuowany jako system o nazwie TeX Live, którego można użyć do zainstalowania własnego (lokalnego) środowiska LaTeX. W rzeczywistości serwery Overleaf również używają TeX Live i są aktualizowane po wydaniu nowej wersji TeX Live. Aktualizacje TeX Live w Overleaf nie są natychmiastowe, lecz następują kilka miesięcy po wydaniu, co daje nam czas na przeprowadzenie testów zgodności nowej wersji TeX Live z tysiącami szablonów w naszej galerii. Oto na przykład nasze ogłoszenie o aktualizacji do TeX Live 2025.

Choć TeX Live zawiera (duży) podzbiór pakietów CTAN, można natrafić na interesujący pakiet, taki jak igo do składu diagramów gry Go, który jest hostowany w CTAN, ale nie jest zawarty w TeX Live (ani przez niego dystrybuowany), a zatem jest niedostępny w Overleaf. Niektóre pakiety hostowane w CTAN nie wchodzą w skład TeX Live z różnych powodów: pakiet może być przestarzały, mieć problemy licencyjne, być bardzo nowy (niedawno przesłany) lub mieć zależności od platformy, np. działać w systemie Windows, ale nie w Linuksie.

Nowe pakiety i aktualizacje istniejących są przesyłane do CTAN przez cały rok, ale aktualizacje TeX Live są dystrybuowane raz w roku; w związku z tym pakiety zawarte w bieżącej wersji TeX Live nie będą tak aktualne jak te hostowane w CTAN. Ponieważ serwery Overleaf używają TeX Live, możliwe jest, że pakiety zainstalowane na naszych serwerach — czyli dostępne dla naszych użytkowników — nie są najnowszymi wersjami dostępnymi w CTAN, ale zazwyczaj nie stanowi to problemu.